Στις 18 Αυγούστου 2025 συμπληρώνονται 65 έτη από την εγκαθίδρυση διπλωματικών σχέσεων μεταξύ της Σοβιετικής Ένωσης και της Κυπριακής Δημοκρατίας. Με την ευκαιρία της επετείου αυτής, ο Έκτακτος και Πληρεξούσιος Πρέσβης της Ρωσίας στην Κύπρο, Δρ. Μουράτ Ζιάζικοβ, σε αποκλειστική του συνέντευξη στην «Κομσομόλσκαγια Πράβντα», κάνει έναν απολογισμό της πολυετούς συνεργασίας και παρουσιάζει την παρούσα κατάσταση των ρωσο-κυπριακών σχέσεων. Όπως αναφέρει ο διπλωμάτης, ο κυπριακός λαός θα παραμένει για τη Ρωσία φίλιος λαός, ανεξάρτητα από τις εκάστοτε πολιτικές συγκυρίες.
Σε ποιο επίπεδο βρίσκονται σήμερα οι σχέσεις μεταξύ Ρωσίας και Κύπρου;
Μπορούμε με βεβαιότητα να πούμε ότι οι σχέσεις μας έχουν αντέξει στη δοκιμασία του χρόνου και δεν υπόκεινται σε περιστασιακές συγκυρίες. Στις δεκαετίες που προηγήθηκαν, μεταξύ Μόσχας και Λευκωσίας διαμορφώθηκε ένα ολοκληρωμένο διμερές συμβατικό-νομικό πλαίσιο, ενώ η συνεργασία αναπτύχθηκε επιτυχώς σε διάφορους τομείς.
Η χώρα μας υπήρξε από τις πρώτες που αναγνώρισαν την ανεξαρτησία της Κύπρου. Ωστόσο, οι στενοί ρωσο-κυπριακοί δεσμοί είχαν προκύψει πολύ νωρίτερα. Σημαντική για την εδραίωση των πολιτιστικών και πνευματικών δεσμών ήταν η συμβολή Ρώσων ναυτικών, εμπόρων και ταξιδιωτών, οι οποίοι επί αιώνες έβρισκαν στο νησί ασφαλές καταφύγιο.
Η λεγόμενη «λαϊκή διπλωματία» συνεχίζει να διαδραματίζει σημαντικό ρόλο και στις μέρες μας. Πολλοί Κύπριοι σπούδασαν και εργάστηκαν στην ΕΣΣΔ και στη Ρωσία, δημιούργησαν μεικτές οικογένειες και κατέχουν άριστα τη ρωσική γλώσσα. Σημαντικό ενοποιητικό παράγοντα αποτελούν και οι πολυάριθμοι Ρώσοι συμπατριώτες μας που διαμένουν στην Κύπρο και είναι ενεργά ενταγμένοι σε όλους τους τομείς της τοπικής ζωής.
Αναμφίβολα, η επιβολή των αντιρωσικών κυρώσεων της ΕΕ επηρεάζει τη δυναμική της συνεργασίας μας. Ωστόσο, κάθε κρίση ξεπερνιέται και οι ρωσο-κυπριακές σχέσεις θα συνεχίσουν να αναπτύσσονται δυναμικά, στηριζόμενες στους αιώνιους δεσμούς φιλίας των λαών μας και στην πλούσια εμπειρία του αμοιβαίου σεβασμού και της επωφελούς συνεργασίας. Διατηρούμε εποικοδομητικές σχέσεις με τις κυπριακές αρχές σε σειρά καίριων ζητημάτων.
Πώς βλέπουν σήμερα οι Κύπριοι τη Ρωσία;
Ο κυπριακός λαός θα παραμένει πάντοτε για εμάς φίλιος. Καμία προσωρινή πολιτική συγκυρία δεν μπορεί να κλονίσει τα θεμέλια αυτής της φιλίας. Με πλήρη υπευθυνότητα δηλώνω ότι η συντριπτική πλειοψηφία των Κυπρίων διατηρεί θερμά αισθήματα προς τη Ρωσία, δείχνει ειλικρινές ενδιαφέρον για τον ρωσικό πολιτισμό, τον αθλητισμό, την εκπαίδευση και την επιστήμη. Ρώσοι και Κύπριοι συμμερίζονται κοινές πνευματικές και ηθικές αξίες. Είμαι βέβαιος ότι αυτός ο παράγοντας θα είναι καθοριστικός για την πλήρη αποκατάσταση των διμερών σχέσεων σε όλα τα επίπεδα, προς όφελος των θεμελιωδών συμφερόντων των λαών μας.
Σημαντικό γεγονός στο νησί, που επιβεβαίωσε την πνευματική ενότητα των πιστών της Ρωσίας και της Κύπρου, υπήρξε το 2024 ο καθαγιασμός του Ιερού Ναού του Αγίου Νικολάου του Θαυματουργού στη Λεμεσό. Με την ευλογία του Πατριάρχη Μόσχας και πασών των Ρωσιών Κυρίλλου, ο επιβλητικός αυτός ναός, με την πλούσια διακόσμησή του, έχει καταστεί τόπος έλξης όχι μόνο για τους Ρώσους αλλά και για τους Κύπριους που ενδιαφέρονται ειλικρινά για την πλούσια ρωσική πνευματική παράδοση.
Αναφερθήκατε στους Κύπριους που σπούδασαν στη Ρωσία και μιλούν καλά τη ρωσική γλώσσα. Οι ντόπιοι εξακολουθούν να δείχνουν ενδιαφέρον για την εκμάθησή της;
Η ρωσική γλώσσα στην Κύπρο κατέχει ιδιαίτερη θέση ως μέσο αλληλοκατανόησης, ανθρωπιστικής συνεργασίας και διαπολιτισμικού διαλόγου. Είναι περιζήτητη στους τομείς του τουρισμού, της εκπαίδευσης, των επιχειρήσεων, της πληροφορικής και του πολιτισμού, ενώ εξακολουθεί να προσελκύει το ενδιαφέρον των Κυπρίων και παραμένει μία από τις πλέον διαδεδομένες ξένες γλώσσες στο νησί. Στην Κύπρο λειτουργούν περισσότερα από δέκα ρωσόφωνα ΜΜΕ.
Πέραν των Ρώσων που ζουν στο νησί, η γλώσσα χρησιμοποιείται από άτομα που προέρχονται από χώρες της πρώην ΕΣΣΔ, αλλά και πολλοί μετανάστες από κράτη της Αφρικής και της Μέσης Ανατολής κατέχουν τη ρωσική γλώσσα.
Από την πλευρά μας, δίνουμε ιδιαίτερη σημασία σε προγράμματα προώθησης και διάδοσης της ρωσικής γλώσσας για την περαιτέρω ενίσχυση της θέσης της. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται η Παγκύπρια Ολυμπιάδα Ρωσικής Γλώσσας που διεξάγεται στο Ρωσικό Κέντρο Επιστήμης και Πολιτισμού (ΡΚΕΠ), το φεστιβάλ «Πούσκιν Φεστ» και πολλές άλλες εκδηλώσεις.
Στην Κύπρο γιορτάστηκε με ιδιαίτερη λαμπρότητα η 80ή επέτειος της Νίκης στον Μεγάλο Πατριωτικό Πόλεμο. Σε αντίθεση με πολλές ευρωπαϊκές χώρες, οι τοπικές αρχές δεν παρεμπόδισαν τη διοργάνωση μαζικών εκδηλώσεων. Πώς αντιλαμβάνονται στην Κύπρο αυτή τη σελίδα της ιστορίας και κατά πόσο συμμερίζονται την ρωσική άποψη για τη συμβολή του σοβιετικού λαού στη Νίκη;
Οι εκδηλώσεις του Μαΐου για την 80ή επέτειο της Μεγάλης Νίκης συγκέντρωσαν περισσότερους από 15 χιλιάδες συμμετέχοντες – Ρώσους συμπατριώτες μας αλλά και Κύπριους – και κατέδειξαν ότι αυτή η ένδοξη σελίδα της ιστορίας θεωρείται εδώ αναπόσπαστο μέρος του κοινού πολιτιστικού μας κώδικα. Θα ήθελα να εκφράσω την ειλικρινή μου ευγνωμοσύνη στις τοπικές αρχές, στις δυνάμεις ασφαλείας και στις κοινωνικές οργανώσεις για την πολύτιμη συνδρομή τους στη διοργάνωση των επετειακών εκδηλώσεων.
Στην Κύπρο αντιμετωπίζουν με σεβασμό τη διατήρηση της μνήμης για τον άθλο του σοβιετικού λαού κατά τον Μεγάλο Πατριωτικό Πόλεμο και αντιστέκονται στις προσπάθειες παραποίησης της ιστορίας προς εξυπηρέτηση πολιτικών σκοπιμοτήτων. Αναγνωρίζεται ότι η Νίκη επιτεύχθηκε με τεράστιες θυσίες εκ μέρους της Σοβιετικής Ένωσης, η οποία υπέστη τις μεγαλύτερες απώλειες και διαδραμάτισε καθοριστικό ρόλο στην απελευθέρωση της Ευρώπης από τον ναζισμό. Αυτό δεν προκαλεί έκπληξη, αν λάβουμε υπόψη τη συμβολή των ίδιων των Κυπρίων στην ήττα των ναζιστών – χιλιάδες Κύπριοι πολέμησαν εναντίον του φασισμού στην Ελλάδα, την Ισπανία και την Αίγυπτο.
Θα ήθελα να αναφερθώ στο εκδοτικό έργο της πεντάτομης έκδοσης «Η Μεγάλη Νίκη» στην ελληνική γλώσσα, που πραγματοποιήθηκε με πρωτοβουλία των συμπατριωτών μας, με τη στήριξη της Πρεσβείας και του ΡΚΕΠ. Είμαι πεπεισμένος ότι η έκδοση αυτή θα αποτελέσει πηγή αξιόπιστης και ειλικρινούς πληροφόρησης για τα τραγικά αλλά και ηρωικά γεγονότα της εποχής εκείνης, καθώς και διδαχή για την αποτροπή της επανάληψης του πολέμου.
Στο νησί δραστηριοποιείται αποστολή του ΟΗΕ, στην οποία συμμετέχουν και Ρώσοι ειρηνευτές. Βλέπετε προοπτικές για την επίλυση του Κυπριακού;
Η επίλυση του Κυπριακού έχει καθοριστική σημασία για τη διατήρηση της σταθερότητας και της ασφάλειας στην Ανατολική Μεσόγειο. Εκτιμούμε ιδιαίτερα τις προσπάθειες του ΟΗΕ για την αποκατάσταση της εμπιστοσύνης και την επανεκκίνηση του διαλόγου μεταξύ των δύο πλευρών της Κύπρου.
Η Ρωσία, ως μόνιμο μέλος του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, επιδιώκει να συμβάλει με εποικοδομητικά βήματα στη δημιουργία συνθηκών σταθερής και παραγωγικής ανάπτυξης του νησιού προς όφελος όλων των κατοίκων του. Θεωρούμε αναγκαία την εξεύρεση μιας συνολικής, βιώσιμης και δίκαιης λύσης στο Κυπριακό, στη βάση συμφωνημένων πλαισίων του διεθνούς δικαίου, με σεβασμό στα δίκαια συμφέροντα και τις ανησυχίες τόσο της ελληνοκυπριακής όσο και της τουρκοκυπριακής κοινότητας, χωρίς εξωτερικές πιέσεις.
Πρόσφατα στην Κύπρο ξέσπασαν καταστροφικές δασικές πυρκαγιές, με τον κίνδυνο νέων αναζωπυρώσεων να παραμένει. Επηρεάστηκαν οι Ρώσοι που διαμένουν εδώ;
Συμμεριζόμαστε ειλικρινά τη θλίψη του κυπριακού λαού για τη δραματική κατάσταση που προκάλεσαν οι μεγαλύτερες δασικές πυρκαγιές στην ιστορία της χώρας. Εκφράζουμε τα συλλυπητήριά μας στις οικογένειες των θυμάτων της καταστροφής, η οποία, πέρα από την καταστροφή δεκάδων χωριών, έπληξε και έναν από τους σπουδαιότερους ορθόδοξους ναούς του νησιού – το παρεκκλήσι του Αγίου Ιωάννη του Ρώσου.
Δεν υπήρξαν Ρώσοι πολίτες μεταξύ των θυμάτων, αλλά οι συμπατριώτες μας στην Κύπρο δεν έμειναν αμέτοχοι. Με τη συμβολή του ΡΚΕΠ οργανώθηκε άμεσα ανθρωπιστική συγκέντρωση ειδών πρώτης ανάγκης, τα οποία παραδόθηκαν στα τοπικά κέντρα συντονισμού. Η Ρωσία πάντοτε παρείχε ουσιαστική βοήθεια στην Κύπρο για την αντιμετώπιση τέτοιων καταστροφών. Ιδιαίτερα αποτελεσματικά είχαν αποδειχθεί τα ρωσικά πυροσβεστικά ελικόπτερα Ka-32A1, τα οποία μισθώνονταν κάθε χρόνο από το Υπουργείο Εσωτερικών της Κύπρου έως και το 2022.
Οι κυπριακές αρχές έχουν επανειλημμένως δηλώσει την πρόθεσή τους να ενταχθούν στη Ζώνη Σένγκεν από την 1η Ιανουαρίου 2026. Τι θα σημάνει αυτό για τους Ρώσους πολίτες;
Η προσχώρηση στη Συμφωνία Σένγκεν αποτελεί έναν από τους στόχους της εξωτερικής πολιτικής της Κυπριακής Δημοκρατίας. Η τεχνική προετοιμασία προβλέπεται να ολοκληρωθεί μέχρι το τέλος του έτους, ωστόσο η ακριβής ημερομηνία ένταξης στο Σένγκεν, λαμβάνοντας υπόψη τις ιδιαιτερότητες του νησιού και την ανάγκη ομόφωνης έγκρισης από όλα τα 29 κράτη-μέλη, δεν είναι δυνατόν να προβλεφθεί. Στους τοπικούς κύκλους των εμπειρογνωμόνων εκφράζεται ιδιαίτερη αισιοδοξία για το 2026, όταν η Λευκωσία θα αναλάβει την Προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ.
Είμαι πεπεισμένος ότι αυτό το βήμα δεν θα αποτελέσει εμπόδιο για τους Ρώσους πολίτες που επιθυμούν να επισκεφθούν την Κύπρο. Παρά την απουσία άμεσων αεροπορικών συνδέσεων αυτή τη στιγμή, κατά τους θερινούς μήνες καταφθάνει στο νησί σημαντικός αριθμός Ρώσων τουριστών. Η Κύπρος εξακολουθεί να τους αναμένει και να τους υποδέχεται με λαμπρό ήλιο, ζεστή θάλασσα και φιλοξενία.
Όσον αφορά το καθεστώς των θεωρήσεων εισόδου, από τον Δεκέμβριο του 2024 οι διαδικασίες έχουν ήδη προσαρμοστεί πλήρως στις απαιτήσεις του Σένγκεν, περιλαμβάνοντας γνωστές διατυπώσεις, όπως η υποβολή βιομετρικών στοιχείων και η απόδειξη οικονομικής δυνατότητας για το ταξίδι.
Πόσοι Ρώσοι ζουν συνολικά στην Κύπρο και πώς οργανώνεται η συνεργασία μαζί τους;
Η Πρεσβεία παραδοσιακά δίνει προτεραιότητα στην προστασία των νόμιμων δικαιωμάτων και συμφερόντων των Ρώσων συμπατριωτών μας, είτε αυτοί διαμένουν προσωρινά είτε μόνιμα στο νησί. Ο αριθμός τους υπερβαίνει τις 150 χιλιάδες, ποσοστό που αντιστοιχεί σε πάνω από το 10% του πληθυσμού της Κύπρου.
Κάθε χρόνο, το Προξενικό Τμήμα της Πρεσβείας δέχεται τουλάχιστον 60 χιλιάδες αιτήματα. Τον Αύγουστο του 2023, για πρώτη φορά, λειτούργησε γραφείο του Προξενικού Τμήματος στη βόρεια Λευκωσία, για την εξυπηρέτηση περίπου 50 χιλιάδων συμπατριωτών μας που διαμένουν εκεί. Από την έναρξη λειτουργίας του, παρείχε υπηρεσίες σε περισσότερους από 22 χιλιάδες επισκέπτες, γεγονός που αποδεικνύει έμπρακτα την αναγκαιότητα της ανθρωπιστικής μας παρουσίας στην περιοχή.
Η Πρεσβεία εργάζεται επίσης για την ενίσχυση της συνοχής της ρωσικής διασποράς, ενθαρρύνοντας ενεργά τη συμμετοχή των εκπροσώπων της σε κοινά πολιτιστικά, εκπαιδευτικά και πατριωτικά προγράμματα. Είναι ιδιαίτερα ενθαρρυντικό να διαπιστώνουμε ότι αυτές οι σταθερές και συστηματικές προσπάθειες βρίσκουν γνήσια απήχηση στους συμπατριώτες μας, οι οποίοι, μέσα στις δύσκολες τρέχουσες πολιτικές συνθήκες, επιδεικνύουν μοναδική συνοχή και ενότητα.
Κύριε Ζιάζικοβ, ποιες πιστεύετε θα είναι οι σχέσεις μεταξύ Κύπρου και Ρωσίας έως την 70ή επέτειο;
Οι χώρες μας έχουν συσσωρεύσει μια εξαιρετικά πλούσια δυναμική παραγωγικής διμερούς συνεργασίας. Είμαι βαθύτατα πεπεισμένος ότι αυτή η δυναμική θα αξιοποιηθεί στο άμεσο μέλλον, λαμβάνοντας υπόψη το ισχυρό θεμέλιο που έχει ήδη εδραιωθεί στις σχέσεις μας. Υπάρχουν όλες οι προϋποθέσεις για κάτι τέτοιο.
