Ένα “τσουνάμι” υποδομής σέρνεται στο βόρειο τμήμα της χερσονήσου

Ομάδα BirdLife Cyprus

Υπάρχει κάτι βαθιά ανησυχητικό για το πώς ένα από τα πιο πολύτιμα οικοσυστήματα του νησιού μας μειώνεται ήσυχα. Στο νοτιότερο τμήμα της Κύπρου βρίσκεται η χερσόνησος του Ακρωτηρίου και ένα απίστευτο συγκρότημα υγροτόπων: ένας τόπος με αλμυρές λίμνες, έλη, μεταναστευτικά πουλιά και εποχιακά θαύματα. Και όμως, παρά τη νομική του προστασία και τη διεθνή του σημασία, αφήνεται να φροντίσει τον εαυτό του.

Βάλτους στην άκρη

Το συγκρότημα υγροτόπων Ακρωτηρίου παραμένει μια από τις σημαντικότερες φυσικές περιοχές της Κύπρου. Για μεγάλο χρονικό διάστημα έχει χαρακτηριστεί ως περιοχή σημαντική για τα πτηνά και τη βιοποικιλότητα (IBA) και ως υγρότοπος διεθνούς σημασίας βάσει της σύμβασης Ramsar, υποστηρίζει μεταναστευτικά πτηνά, σπάνια είδη και μοναδικούς οικοτόπους αλατιού. Οι αλμυροί βάλτοι αντιπροσωπεύουν μόνο το 0,5-1% όλων των διαφορετικών τύπων υγροτόπων στον κόσμο, καθιστώντας τους τον σπανιότερο τύπο υγροτόπων. Αλλά τα σημάδια της έντασης είναι προφανή.

Ένα κύμα ανάπτυξης που μοιάζει με τσουνάμι σέρνεται στο βόρειο τμήμα της χερσονήσου: συγκροτήματα κατοικιών, πολυτελείς βίλες, γήπεδα γκολφ, καζίνο και μεγάλης κλίμακας τουριστική υποδομή. Το καζίνο στο Ζακάκι είναι μόνο ένα από τα σύμβολα και η αρχή για το πώς οι οικονομικές φιλοδοξίες και η ανάπτυξη μπορούν να επισκιάσουν την περιβαλλοντική πραγματικότητα. Οι περιβαλλοντικές επιπτώσεις δεν περιορίζονται μόνο στο εργοτάξιο, αλλά και σε λεπτές αλλαγές στην υδρολογία, την ποιότητα του νερού, την αποστράγγιση, την επιφανειακή απορροή, την αφαίρεση της βλάστησης και την απώλεια οικοτόπων.

Και μην κάνετε κανένα λάθος, η υδρολογία αλλάζει. Οι δρόμοι κατασκευάζονται, η έκταση των κατοικημένων περιοχών αυξάνεται, τα κανάλια αποστράγγισης τοποθετούνται μέσω ευαίσθητων περιοχών. Σε μια πρόσφατη περίπτωση, αναφέρθηκε παράνομη απόρριψη μολυσμένων υδάτων σε κανάλι αποστράγγισης βόρεια της Αλυκής Ακρωτηρίου και της λίμνης μακρυά, τα οποία είναι διασυνδεδεμένα.

Οι εθνικές υπηρεσίες παρέμειναν σιωπηλές ακόμη και μετά την επιβολή προστίμων στο παρελθόν για παρόμοια αδικήματα. Όταν οι αρμόδιες αρχές δείχνουν αδιαφορία ή δεν είναι σε θέση να λάβουν γρήγορα μέτρα περιορισμού, ο κίνδυνος για το οικοσύστημα αυξάνεται, απειλώντας με μη αναστρέψιμες ζημιές.

Όταν αλλάζει το καθεστώς νερού

Για ένα τέτοιο σύμπλεγμα αλμυρών ελών όπως το Ακρωτήρι, είναι όλα σχετικά με την ισορροπία εισροής και εξάτμισης, γλυκού και αλμυρού νερού. Αναστατώστε αυτή την ισορροπία πάρα πολύ, και θα χάσετε τις συνθήκες που έκαναν τους υγρότοπους μοναδικούς στην πρώτη θέση.

Τα νέα κτίρια και τα οδικά έργα οδηγούν σε αύξηση της απορροής γλυκού νερού, παράνομη απόρριψη αφυδατωμένου νερού στο αστικό σύστημα αποστράγγισης, αλλαγές στις οδούς αποστράγγισης, διαρροή λυμάτων και άλλους πιθανούς ρύπους. Οι ιστορικές συνδέσεις των βάλτων, των παράκτιων πεδιάδων και των αλμυρών λιμνών διαταράσσονται.

Το αποτέλεσμα; Η βλάστηση μετατοπίζεται, η εισβολή των καλαμιών, η απώλεια ανοιχτών αλατιών, η μείωση του φιλικού προς τα πουλιά οικοτόπου, η αύξηση των περιοχών αναπαραγωγής κουνουπιών—και το οικοσύστημα μετατρέπεται σταδιακά σε κάτι λιγότερο ιδιαίτερο, λιγότερο περίπλοκο και λιγότερο σταθερό.

Οι συνέπειες για το είδος είναι πραγματικές. Τα πουλιά που βασίζονται σε ανοιχτές υφάλμυρες ή αλμυρές πεδιάδες θα δουν το φυσικό τους περιβάλλον να μειώνεται. Οι θέσεις στάσης των αποδημητικών πτηνών επιδεινώνονται σε ποιότητα. Ο βιολογικός πλούτος και η πολυπλοκότητα που κάνουν το Ακρωτήρι σημαντικό καταστρέφονται όχι από ένα σημαντικό γεγονός, αλλά από τη συσσώρευση μικρών αλλαγών.

Αυτό είναι που οι οικολόγοι θα αποκαλούσαν “θάνατο από χίλιες περικοπές”, όταν πολλοί περιβαλλοντικοί στρεσογόνοι παράγοντες συνδυάζονται για να προκαλέσουν την παρακμή ενός οικοσυστήματος.

Φλαμίνγκο: ένα καναρίνι σε μια αλμυρή λίμνη

Ίσως το πιο προφανές κάλεσμα αφύπνισης είναι η δραματική μείωση του πληθυσμού των περίφημων μεγάλων φλαμίνγκο στην Αλυκή Ακρωτηρίου. Χειμερινές έρευνες τον Ιανουάριο του 2025 έδειξαν ότι μόνο 30 φλαμίνγκο ζουν σε αυτήν την περιοχή, που είναι το χαμηλότερο ποσοστό από την αρχή της συστηματικής παρακολούθησης το 1992. Ο αριθμός αυτός είναι ακόμη χαμηλότερος από ό, τι κατά τη διάρκεια της σοβαρής ξηρασίας του 2008. Προηγουμένως, η λίμνη φιλοξενούσε 2.000 έως 5.000 φλαμίνγκο σε ένα τυπικό έτος * σε εξαιρετικά καλά χρόνια, καταγράφηκαν έως και 13.000 άτομα.

(Φωτογραφία: Albert Stoeskeg)

Τι σημαίνει Αυτή η μείωση των αριθμών; Τα φλαμίνγκο είναι πολύ ορατά και η απουσία τους σηματοδοτεί κάτι πολύ πιο λεπτό: αποτυχίες στον οικότοπο, υδρολογία και τροφικές αλυσίδες.

Οι λόγοι φαίνεται να είναι πολυάριθμοι: αλλαγή στο υδάτινο καθεστώς, εισροή μολυσμένου νερού, μείωση της ποσότητας τροφής (για παράδειγμα, αρτεμισία ή ζωοπλαγκτόν), κατακερματισμός ενδιαιτημάτων και πιθανώς κλιματικά σήματα. Αλλά το μήνυμα είναι σαφές: εάν το είδος ναυαρχίδας εξαφανιστεί, κάτι βαθιά λάθος συμβαίνει στο οικοσύστημα στο οποίο ζει.

Τι λέει αυτό για εμάς

Όταν ένα κράτος επιτρέπει στον σημαντικότερο υγρότοπο του να παρασύρεται ανεξέλεγκτα, πρέπει να τεθούν ορισμένες δύσκολες ερωτήσεις. Λαμβάνουμε σοβαρά υπόψη την αξία της φύσης και την προστασία της; Έχουμε ένα όραμα για τη διατήρηση της φύσης για τις μελλοντικές γενιές; Ο χαρακτηρισμός Προστατευόμενων Περιοχών σημαίνει περισσότερα από λέξεις σε χαρτί; Οι οργανισμοί σχεδιασμού και διαχείρισης των υδάτινων πόρων σχεδιάζουν και συντονίζουν με τέτοιο τρόπο ώστε να προστατεύουν, αντί να πληρώνουν απλώς λόγια, τη διατήρηση της φύσης;

Η κατάσταση στο Ακρωτήρι δείχνει ότι η οικονομική ανάπτυξη και ανάπτυξη εξακολουθούν να έχουν προτεραιότητα έναντι της σταθερότητας του οικοσυστήματος. Αυτή η υδρολογική διαχείριση, συχνά δυσδιάκριτη και μη λαμπερή, παραμένει αγνοημένη. Και ότι όταν κατανέμονται οι ευθύνες (πολλαπλές δικαιοδοσίες), η λογοδοσία καθίσταται αδύναμη.

Αυτό που χρειάζεται τώρα είναι ταχεία, συντονισμένη δράση.:

* Σταματήστε την εισροή μολυσμένων υδάτων σε αυτό το εύθραυστο οικοσύστημα;

* Διεξαγωγή πλήρους υδρολογικού ελέγχου για τη χαρτογράφηση παραποτάμων, αλλαγών αποστράγγισης, επίχωσης και απειλών για την ποιότητα του νερού;

* Εισαγωγή πολύ αυστηρότερων ελέγχων κτιρίων στη λεκάνη απορροής με κατάλληλες σωρευτικές εκτιμήσεις επιπτώσεων και ρύθμιση της αποστράγγισης και της επιφανειακής απορροής;

* Σφίξτε την παρακολούθηση της ρύπανσης και εξασφαλίστε τη συμμόρφωση με τη νομοθεσία για να σταματήσετε τις παράνομες απορρίψεις;

* Εξασφάλιση σαφούς, ενοποιημένης διαχείρισης από τις πολυάριθμες αρχές που είναι αρμόδιες για την επικράτεια;

* εκτελέστε εργασίες αποκατάστασης;

* Τέλος, να διασφαλιστεί η πραγματική συμμετοχή του κοινού που αναγνωρίζει το Ακρωτήρι ως όχι μόνο μια θέση για τη φύση, αλλά το πιο σημαντικό, έναν ζωτικό εθνικό θησαυρό που παρέχει αντιπλημμυρική προστασία, ευκαιρίες αναψυχής, τουριστική αξία και αναπόσπαστο μέρος της φυσικής ταυτότητας της Κύπρου.

Εάν αφήσουμε αυτό να ξεφύγει από προεπιλογή, οι απώλειες θα γίνουν αισθητές πολύ μετά την κατασκευή των κτιρίων και των δρόμων. Αν ενεργήσουμε τώρα με ταπεινότητα και προνοητικότητα, μπορούμε να σταματήσουμε την παρακμή και να κάνουμε το Ακρωτήρι το μαργαριτάρι της Κύπρου.

https://russiancyprus.νέα/νέα / κοινωνία / Ακρωτήρι-υγρότοποι-το-κόστος-της-παραμέλησης/