Η μελέτη του Eurobarometer 2026 για τη νεολαία και τη δημοκρατία έδειξε ότι οι νέοι κάτοικοι της Κύπρου ηλικίας 15 έως 30 ετών καταλαμβάνουν την τελευταία θέση μεταξύ όλων των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης ως προς τον κοινωνικό ακτιβισμό και την πολιτική συμμετοχή.
Σύμφωνα με την έρευνα, μόνο το 26% των νέων Κυπρίων ανέφερε ότι τον περασμένο χρόνο ανέλαβαν κάποιες ενέργειες για να αλλάξουν την κοινωνία — είτε υπογράφοντας αναφορά, είτε συμμετέχοντας σε διαδήλωση είτε στέλνοντας επιστολή σε πολιτικό.
Για σύγκριση: ο μέσος όρος της ΕΕ είναι 55%, ενώ στο Λουξεμβούργο φτάνει το 72%. Ωστόσο, όπως σημειώνουν οι ειδικοί, η διατύπωση της ερώτησης στην έρευνα μπορεί να μην είναι απολύτως δίκαιη για την κυπριακή νεολαία, καθώς η υπογραφή αναφορών και η αποστολή επιστολών σε πολιτικούς δεν αποτελούν συνήθεις μορφές ακτιβισμού στο νησί.
Σύμφωνα με τον Γιώργο Χαραλάμπους, αναπληρωτή καθηγητή πολιτικής και διακυβέρνησης στο Πανεπιστήμιο Λευκωσίας, οι νέοι μπορεί να βοηθούν ευάλωτα μέλη της κοινότητας, να εθελοντίζουν άτυπα σε κοινοτικές κουζίνες, να υποστηρίζουν όσους αντιμετώπισαν διακρίσεις ή να αυξάνουν την ευαισθητοποίηση μέσω κοινωνικών δικτύων — και ταυτόχρονα να μην θεωρούν απαραίτητα τέτοιες ενέργειες πολιτικό ακτιβισμό.
Ο 23χρονος Ανδρέας Πανούλλας, μέλος της νεολαίας του κεντρώου κόμματος ΔΗΚΟ, επιβεβαιώνει: πολλοί νέοι στέλνουν επιστολές ή έρχονται προσωπικά σε υπουργούς και βουλευτές για να εκφράσουν τις ιδέες τους και να συζητήσουν τρόπους επίλυσης υφιστάμενων προβλημάτων. Ωστόσο, ο ίδιος ο Πανούλλας μιλά γι’ αυτό ως εκπρόσωπος οργάνωσης που ανήκει στη συστημική δομή — και αυτό αποτελεί σημαντικό χαρακτηριστικό του κυπριακού πλαισίου.
Ο Ανδρέας Ρίρης, συμμετέχων στην προοδευτική αριστερή ακτιβιστική ομάδα Afoa, αναγνωρίζει ότι η κουλτούρα διαμαρτυρίας στην Κύπρο πράγματι απουσιάζει και το συνδέει με ένα ολόκληρο σύμπλεγμα αιτιών. Είναι ενδεικτικό ότι ακόμη και σε μια τόσο ριζοσπαστική ομάδα όπως η Afoa μόνο περίπου το 30% των μελών ανήκει στη Γενιά Ζ — ο πυρήνας των ενεργών συμμετεχόντων αποτελείται από ανθρώπους από τα τέλη των είκοσι έως τις αρχές των σαράντα.
Σύμφωνα με τον Ρίρη, αυτό εξηγείται από τις ιδιαιτερότητες της κυπριακής κοινωνίας, όπου οι νέοι από την παιδική ηλικία κινούνται σε μια σαφώς καθορισμένη τροχιά: σχολείο, μετά για τους νέους άνδρες — ο στρατός, για τις νέες γυναίκες — το πανεπιστήμιο, μετά από το οποίο όλοι επιστρέφουν και αμέσως βρίσκουν δουλειά. Μια τέτοια προκαθορισμένη πορεία αφήνει λίγο χώρο για ακτιβισμό και εθελοντισμό.
Ο Βίκτωρας Κουντούρης από το Συμβούλιο Νεολαίας Κύπρου (Onek) σημειώνει ότι ο ακτιβισμός στο νησί ενσωματώνεται ιδιόμορφα στο ίδιο το σύστημα — μέσω νεολαϊκών πτερύγων κομμάτων ή τέτοιων πρωτοβουλιών όπως τα δημοτικά συμβούλια νεολαίας και τα συμβουλευτικά όργανα που υποβάλλουν προτάσεις για θέματα που αφορούν τη νεολαία σε τοπικό επίπεδο.
Ο ημικρατικός οργανισμός Onek εκτελεί το ρόλο του μεσολαβητή, και η διαδικτυακή πλατφόρμα Ekfracy που ξεκίνησε η κυβέρνηση συλλέγει τις απόψεις των νέων για θέματα απασχόλησης, μεταφορών, στέγασης και άλλα σημαντικά ζητήματα. Στην πλατφόρμα είναι εγγεγραμμένοι αρκετές χιλιάδες νέοι, και τα αποτελέσματα της τελευταίας έρευνας για την νεανική επιχειρηματικότητα μεταφέρθηκαν στο Υπουργείο Εμπορίου. Ο Κουντούρης θεωρεί αυτό θετικό χαρακτηριστικό της χώρας: οι άνθρωποι επιδιώκουν αλλαγές, αλλά όχι μέσω διαδηλώσεων, αλλά μέσω συγκεκριμένων ενεργειών.
Ο καθηγητής Χαραλάμπους τονίζει μια σημαντική διάκριση μεταξύ απάθειας και απογοήτευσης.
Εν μέρει η χαμηλή συμμετοχή εξηγείται από οικονομικούς λόγους: η κατάσταση στην Κύπρο δεν είναι τόσο σοβαρή όσο σε άλλες χώρες, επομένως οι άνθρωποι δεν έχουν έντονη επιθυμία να διαμαρτυρηθούν. Ωστόσο, όχι λιγότερο σημαντική είναι η απογοήτευση — η ευρεία δυσπιστία προς τους πολιτικούς, που προκαλείται κυρίως από την έλλειψη λογοδοσίας, η οποία γεννά κυνισμό και την πεποίθηση ότι τίποτα δεν μπορεί να αλλάξει. Οι νέοι μπορεί να ανησυχούν ειλικρινά για τη διαφθορά, την ανισότητα, την υποβάθμιση του περιβάλλοντος και το μέλλον του Κυπριακού προβλήματος, αλλά αυτή η ανησυχία δεν μετατρέπεται σε πίστη ότι η υπογραφή αναφοράς ή η προσφυγή σε πολιτικό θα αποδώσει αποτελέσματα.
Πολιτιστικοί και ιστορικοί παράγοντες παίζουν επίσης το ρόλο τους. Η Κύπρος έγινε ανεξάρτητο κράτος σχετικά πρόσφατα, και αιώνες υπό ξένη διοίκηση διαμόρφωσαν αναπόφευκτα ασυνείδητο σεβασμό προς το status quo και στήριξη σε καθιερωμένες προσωπικές σχέσεις αντί για αντιπαράθεση με τους θεσμούς. Η θρησκευτικότητα των Ελληνοκυπρίων, σύμφωνα με τον Ρίρη, συμβάλλει επίσης στον φαταλισμό και στη μετατόπιση της ευθύνης σε ανώτερες δυνάμεις. Ταυτόχρονα, στα κατεχόμενα βόρεια υπάρχει κουλτούρα διαμαρτυρίας — εν μέρει επειδή οι Τουρκοκύπριοι είναι πιο κοσμικοί, αλλά κυρίως λόγω πολύ πιο σοβαρής οικονομικής κατάστασης.
Ξεχωριστά στέκεται το Κυπριακό πρόβλημα, που διαπερνά όλους τους τομείς της κοινωνίας. Το ατελείωτο πολιτικό θέατρο γύρω από την επανένωση ενισχύει τον γενικό κυνισμό, και η εμμονή με την Τουρκία συχνά καλύπτει τους ίδιους τους πολιτικούς — όπως στην περίπτωση του σκανδάλου με τα «χρυσά διαβατήρια», όταν ο λόγος ξαφνικά μετατοπίστηκε προς το Κατάρ, τον ιδιοκτήτη του Al-Jazeera, υποτιθέμενο «φίλο της Τουρκίας».
Η σχολική εκπαίδευση, σύμφωνα με τον Ρίρη, επίσης δεν συμβάλλει στην κουλτούρα διαμαρτυρίας: η έλλειψη κριτικής σκέψης, η θρησκευτική και ελληνοκεντρική θεώρηση οδηγούν στο γεγονός ότι οι νέοι βγαίνουν στους δρόμους μόνο για το Κυπριακό ζήτημα και συνήθως από εθνικιστικές θέσεις, αγνοώντας την αδικία από εσωτερικούς παίκτες — την κυβέρνηση, τα υπουργεία, τις τράπεζες και τις μεγάλες επιχειρήσεις. Εξάλλου, η άνοδος των τιμών των καυσίμων δεν είναι ευθύνη της Τουρκίας.
Η κατάσταση είναι περίπλοκη και πολύπλευρη. Ο ακτιβισμός για κοινωνικές αλλαγές μπορεί να γίνεται αντιληπτός ως χαμένη υπόθεση, ωστόσο η ελκυστικότητα του εθνικισμού μεταξύ των νέων Ελληνοκυπρίων είναι πραγματική, όπως μαρτυρεί η αύξηση της δημοτικότητας του κόμματος ΕΛΑΜ. Το σύστημα φαίνεται δυσλειτουργικό, αλλά ανοιχτή αντιπαράθεση δεν έχει ακόμη συμβεί, και ένα σημαντικό μέρος του πιθανού ακτιβισμού απορροφάται επιτυχώς και συνεπιλέγεται από συστημικές δομές όπως το Onek. Όπως εύστοχα σημειώνει ο Ρίρης, ο μόνος τρόπος να εγγυηθεί κανείς ότι δεν θα συμβούν αλλαγές είναι να μην κάνει τίποτα.
Πηγή: cyprus-mail.com
https://cyprusbutterfly.com.cy/news/apatiya-razocharovanie-chto-meshaet-molodyim
