η Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης επικύρωσε το μνημόνιο οριοθέτησης θαλάσσιων δικαιοδοσιών με την Τουρκία, που υπογράφηκε το 2019. Φαινομενικά πρόκειται για τεχνικό έγγραφο, αλλά στην πραγματικότητα — βόμβα με καθυστέρηση που έχει τοποθετηθεί κάτω από την περιφερειακή σταθερότητα.
Τυπικά πρόκειται για θαλάσσια σύνορα μεταξύ της νότιας ακτής της Τουρκίας και της ανατολικής ακτής της Λιβύης. Στην πράξη οι δύο χώρες απέκοψαν υπέρ τους ένα τεράστιο κομμάτι θαλάσσιας περιοχής, δυνητικά πλούσιας σε υδρογονάνθρακες, αγνοώντας τα συμφέροντα των γειτόνων. Η Τουρκία έχει ήδη χαρακτηρίσει την απόφαση των Λίβυων βουλευτών θρίαμβο «δικαιοσύνης και διεθνούς δικαίου». Η Ευρωπαϊκή Ένωση, η Ελλάδα και η Κύπρος, για να το θέσουμε ήπια, έχουν διαφορετική γνώμη.
Η αντίδραση της ΕΕ ήταν άμεση και σκληρή: το μνημόνιο κηρύχθηκε νομικά άκυρο, παραβιάζοντας τα δικαιώματα τρίτων κρατών και ασύμβατο με το δίκαιο της θάλασσας. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξέφρασαν «βαθιά λύπη» και επιβεβαίωσαν την υποστήριξη προς την Ελλάδα και την Κύπρο. Αλλά αυτή η διπλωματική αλληλεγγύη δεν έχει νομική βάση: η Τουρκία δεν έχει υπογράψει τη Σύμβαση του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας.
Για την Αθήνα και τη Λευκωσία αυτή η συμφωνία αποτελεί άμεση απειλή. Το κείμενο του εγγράφου στην πράξη αγνοεί την ύπαρξη των νησιών Κρήτης, Ρόδου και Καρπάθου· τα σύνορα πρακτικά διέρχονται από αυτά τα νησιά, περικόπτοντας την υφαλοκρηπίδα και τις αποκλειστικές οικονομικές ζώνες των δύο κρατών-μελών της ΕΕ.
Ιδιαίτερη οξύτητα προσδίδει στην κατάσταση το ενεργειακό πλαίσιο: υπό απειλή βρίσκεται το έργο Great Sea Interconnector — υποθαλάσσιο καλώδιο ηλεκτρικής ενέργειας αξίας 2,1 δισ. δολαρίων, που προορίζεται να συνδέσει τα ηλεκτρικά δίκτυα Ελλάδας, Κύπρου και προοπτικά του Ισραήλ. Η διαμάχη για τα ύδατα κοντά στην Κρήτη έχει ήδη οδηγήσει σε καθυστερήσεις και αυτό είναι μόνο η αρχή.
Δεν έμεινε αμέτοχη και η Αίγυπτος: το επίσημο Κάιρο δήλωσε ότι η συμφωνία «σαφώς προσβάλλει» τα κυριαρχικά του δικαιώματα στην αποκλειστική οικονομική ζώνη και στην υφαλοκρηπίδα.
Η επικύρωση ενισχύει τις θέσεις της Τουρκίας στην περιοχή και εδραιώνει την επιρροή της στη Λιβύη, ενώ ταυτόχρονα βρίσκει σημεία συμβιβασμού μεταξύ των πλευρών σε μια Λιβύη διχασμένη από εμφύλιο πόλεμο. Το γεγονός είναι ότι το έγγραφο επικυρώθηκε από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης, που ελέγχει την ανατολή της χώρας και τη δεύτερη μεγαλύτερη πόλη — τη Βεγγάζη. Η άλλη πλευρά της σύγκρουσης, η Κυβέρνηση Εθνικής Ενότητας, που ελέγχει την πρωτεύουσα Τρίπολη και τη δύση της χώρας, επίσημα χαιρέτισε την επικύρωση.
@SwissVatnik
